Margret Overdijk

Categorie archief: 'Innoveren'

Sep 24

Veranderen in samenleving 3.0

geplaatst om 10:22 in categorie  Algemeen, EPA, GGZ, Innoveren, Zorg

 

 

Een aantal jaren geleden maakte ik op basis van persoonlijke inzichten en ervaringen, het volgende verklaringsmodel:

naamloos-peggy

Het model geeft op de verticale as aan dat organisaties die gedomineerd worden door een cultuur waar politiek gedrag en macht de boventoon voeren staan tegenover organisaties waar een cultuur heerst die gedomineerd wordt door resultaatgericht veranderen. De horizontale as stelt de dominantie van beheersmatig gedrag tegenover gedrag waar vertrouwen en het autonoom laten presteren van professionals de boventoon voert binnen de organisatie. De combinatie van cultuur en gedrag leiden naar mijn idee tot vier typeringen van organisaties, de namen van de typeringen zijn niet bedoeld om mensen te beledigen, maar om mensen snel te laten begrijpen wat er bedoeld wordt met de typering. En zoals te zien is in de benamingen, heb ik ook een persoonlijke mening over de vier typeringen.

Ik ben me sinds ik dit model heb gemaakt, verder gaan verdiepen in het begrip resultaatgericht veranderen. Resultaatgericht veranderen is namelijk best lastig binnen organisaties. Een onderdeel van het probleem is, denk ik, dat organisaties vaak te veel in een keer willen veranderen, daardoor is het moeilijk om focus aan te brengen en te houden. Een ander probleem is dat als je veranderen als een losse activiteit ziet, het iedere keer opnieuw weerstanden oproept, men is het niet gewend, men was net zo lekker bezig en de processen en zorgpaden waren net goed beschreven. Mensen willen dan niet weer opnieuw beginnen aan het hele circus van nieuwe processen, nieuwe instructies, opnieuw de ondersteunende diensten mee zien te krijgen enz. Daarnaast zijn veel teams helemaal niet zo goed in het implementeren van grotere en kleinere veranderingen. En, last but not least, de verandering wordt niet echt ervaren als een verbetering of als een activiteit die waarde toevoegt aan de cliënten.

In mijn model is te zien dat naar mijn idee innovatie mogelijk wordt als organisaties veel meer gericht zijn op resultaatgericht veranderen in samenhang met leiderschap dat erop gericht is om professionals zoveel mogelijk autonomie en vertrouwen te geven. Dit leidt tot een organisatie die in staat is om zich beter aan te passen aan veranderingen in de samenleving. Deze organisaties zijn in staat om in een flow te komen van een continu veranderproces. Veranderen is een logisch onderdeel van de organisatie. De medewerkers binnen deze organisatie zijn continu in gesprek met elkaar en in onderhandeling over wat er goed gaat en wat er minder goed gaat en wat dit zegt over de waarden van de organisatie; doen wij nog wat we willen doen? Voegen we nog waarde toe? Door deze nieuwe cultuur kan een nieuw paradigma ontstaan in dit soort organisaties, er ontstaat voldoende kritische massa om veranderingen in de samenleving betekenis te geven en om de organisatie daaraan te verbinden.

Op dit moment is aan vele signalen binnen en buiten de zorg merkbaar dat er een nieuwe balans gevonden moet worden tussen de systeemwereld en de leefwereld. Een nieuwe balans tussen centraal en starre gereguleerde systemen en structuren naar een decentrale regulatie door mensen en initiatieven met meer flexibiliteit. Door nieuwe technologieën is er sprake van een machtsverschuiving in de zorg, patiënten/cliënten kunnen veel eenvoudiger aan informatie komen en zullen ook steeds beter in staat zijn om met behulp van technologie zelf een gedeelte van de diagnose te stellen of de monitoring van hun ziekte- of herstelproces in de gaten te houden. Hoe gaan zorgorganisaties reageren op dit nieuwe paradigma? Zullen organisaties in staat zijn om met vertrouwen en een gezonde verandercultuur te reageren op deze nieuwe samenleving? Ik denk dat het nodig is om goede zorg te blijven bieden, maar dat er veel moet veranderen om een nieuwe balans te vinden is mij wel duidelijk.

Geen reacties » | Permanente link

Jul 24

Succesvol implementeren en besluiten nemen.

geplaatst om 14:10 in categorie  Algemeen, EPA, GGZ, Innoveren, Zorg

In mijn vorige blog gaf ik een aantal simpele richtlijnen om tot een succesvolle implementatie te komen bij veranderingen of verbeteringen. Een van de vragen die je jezelf zou moeten stellen om tot een succesvolle implementatie te komen, is de ‘waarom-vraag’. Deze waarom-vraag moet beantwoord worden vanuit cliëntperspectief, gaf ik aan. Met cliënt wordt door mij hier bedoeld, de mens die direct gebruik maakt van de geboden zorg. De waarom-vraag vanuit cliëntperspectief gaat in principe altijd over het bieden van goede kwaliteit van zorg op basis van recente wetenschappelijke inzichten. Als je bijvoorbeeld de zorg in de separeer -of tegenwoordig de ICU- wilt verbeteren, dan is het van belang om je af te vragen wat heeft je cliënt daaraan? Dit is natuurlijk een flauw voorbeeld want naar mijn idee wil niemand in een separeer zitten en zit er niemand echt te wachten op goede zorg in de separeer. Lees ook de literatuur over het effect van separeren op mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen. Alhoewel, eerlijk is eerlijk: beter goede dan slechte zorg in de separeer. Dus een beter voorbeeld: Als je iets wilt doen aan de wachtlijst voor je klinische voorziening, wat is dan de echte reden waarom je dit zou moeten verbeteren? We gaan er even vanuit dat het volume in je kliniek niet kan groeien en het aantal aanmeldingen constant is. Dan betekent het verkorten van de wachtlijst dat je grofweg twee dingen kunt doen: cliënten afwijzen of betere doorstroming in de kliniek realiseren. Een probleem in klinieken is dat hulpverleners het lastig vinden om de zorg over te dragen aan een minder intensieve vorm van zorg. Hulpverleners vinden een wachtlijst daarom vaak minder erg dan een langzame doorstroming in de kliniek. Hier kan de waarom-vraag vanuit cliëntperspectief uitkomst bieden: Waarom wil je de wachtlijst verkorten? Het antwoord zal zijn dat het niet fijn is voor cliënten die jouw zorg nodig hebben om lang te moeten wachten.  Dan is de keuze voor snellere doorstroming snel gemaakt, maar omdat dit ook een verandering is in je manier van zorg verlenen, moet je hierbij ook weer de waarom-vraag stellen. En zo kun je van cliëntperspectief naar cliëntperspectief je totale veranderproces vorm gaan geven.

Het leuke van het stellen van de waarom-vraag is, dat je daardoor ook een goed houvast hebt bij het nemen van beslissingen gedurende het veranderproces. Als je goed bedacht hebt aan welk probleem in de kwaliteit van zorg je gaat werken en wat dat je cliënten op moet leveren zodat zij beter in staat zijn om hun eigen herstel vorm te gaan geven en om hun normale leven weer op te kunnen pakken, dan kun je bij alle besluiten die je moet nemen deze motivatie gebruiken. Als je weet dat mensen het beste in hun eigen leefomgeving kunnen herstellen, dan geeft je dat een goede motivatie om de klinische opname zo kort mogelijk te houden en om een goede aansluiting te organiseren met de ambulante zorg in de keten. Je weet bij de beslissing over je meetinstrumenten om de effecten van je verandering te meten dan ook dat die meetinstrumenten wat moeten zeggen (direct of indirect) over het waarom van de verandering. Alleen doorstroomcijfers zijn dan onvoldoende, want dat zegt niet voldoende over de kwaliteitsverbetering. Je zou moeten meten of cliënten door een kortere wachttijd en een kortere opname, daadwerkelijk beter functioneren op de levensgebieden waar zij voor opgenomen werden. En ik denk dat dat je weer goede informatie oplevert over wat je tijdens je klinische zorg nog beter moet doen dan je nu doet. Zo kom je tot een proces van continue verbetering.

Geen reacties » | Permanente link

Jul 16

Succesvol implementeren

geplaatst om 10:54 in categorie  Algemeen, EPA, GGZ, Innoveren, Zorg

Nu zelforganisatie in steeds meer zorgorganisaties zijn intrede doet, komen er vaker vragen over hoe je nieuwe werkwijzen goed kunt implementeren. De meeste professionals realiseren zich hoe belangrijk het is om afspraken die men maakt over nieuwe en verbeterde werkprocessen ook daadwerkelijk te gaan toepassen. Ik merk dat een grote frustratie van teams en afdelingen is dat het ze niet lukt om op eigen kracht de kwaliteit van het werk te verbeteren. Ook in het verleden lukte dat bij deze teams vaak niet goed, er werden beleidsstukken geschreven maar er werd vaak niet of niet goed een doorvertaling gemaakt naar een implementatieplan. Of er was wel een implementatieplan, maar dit was zo veelomvattend dat het eigenlijk ook niet meer te volgen en te evalueren was. Toch is succesvol implementeren echt makkelijker dan je zou denken. Hierbij een paar simpele uitgangspunten om je volgende implementatietraject tot een succes te maken.

Stel jezelf de volgende vragen:

  • Waarom wil je iets veranderen? Formuleer je antwoord vanuit cliëntperspectief.
  • Wat moet het resultaat zijn?
  • Hoe wil je het doel gaan bereiken?
  • Wanneer en met Wie?

En hou je vervolgens aan deze principes:

  • Planning maken: Actie-Tijd-Persoon-Voortang-Bijstelling (goed format maken)
  • Opdelen in kleine stappen, niet meer dan 2 of 3 dingen tegelijk doen, focus houden!
  • Borging: nieuwe werkproces beschrijven en oude werkproces afschaffen.
  • Volhouden, doorgaan en pas stoppen als het klaar is!!!!
  • Maar wel het waarom altijd in je hoofd houden.
  • Plezier houden in kleine successen, en lol hebben in alles wat goed gaat.
  • Ontspanning erin houden.

 

Dit lijken inkoppertjes en dat zijn ze ook, maar zoals we gezien hebben bij het afgelopen EK wordt er in spannende wedstrijden vaak mis gekopt. En zoals de bondscoach van IJsland al zei: Mijn succes komt doordat ik alles zo simpel mogelijk probeer te houden.

 

Geen reacties » | Permanente link

Jan 3

Zelfsturende kerstpakketten

geplaatst om 15:08 in categorie  Algemeen, GGZ, Innoveren, Zorg

Ik hoorde in december dat een aantal zorginstellingen dit jaar geen kerstcadeau heeft gegeven aan de medewerkers, het zou te duur zijn. Gek natuurlijk want die kerstgeschenken kun je gewoon mee begroten aan het begin van het jaar en ik denk dat dat ook gebeurd is. Waarom dan dat in de begroting gereserveerde bedrag niet gewoon gebruiken waarvoor het bedoeld is? Ik kan maar een goede reden bedenken en dat is dat je als instelling al het geld dat over is of wat je niet noodzakelijkerwijs hoeft uit te geven, bewaart en gebruikt om je reserves aan te vullen. Zou dat ook het geval zijn bij de instellingen? Of hebben ze teveel kosten gemaakt het afgelopen jaar en is het gereserveerde budget dus allang opgesoupeerd? Of erger nog hebben de instellingen hun beoogde productie niet behaald en staat de hele begroting dus eigenlijk op losse schroeven? We kunnen er naar raden.

Jammer ook wel want nu zelfsturing zo in de mode is, was er ook een mooie mogelijkheid om die zelfsturing en bijgaande kostenbesparingen ook los te laten op het fenomeen kerstpakket. Wat gebeurt er nl in veel instellingen? In september wordt er vergaderd door een aantal managers en inkopers over het kerstpakket, er worden offertes aangevraagd en keuzes gemaakt, je wilt ten slotte als instelling laten zien dat je je medewerkers echt wel waardeert. Zo in oktober krijgen de management assistentes en directiesecretaresses de opdracht om lijsten aan te leveren (of aangeleverde lijsten te controleren) zodat er een overzicht komt van alle medewerkers die recht hebben op een kerstpakket. Je zou verwachten dat deze kloppende lijsten gewoon aanwezig zijn in al die gedigitaliseerde instellingen maar niets is minder waar. De centrale afdeling P&O draait veelal andere lijsten uit dan de centrale afdeling financiën, dus tja dan moet alles weer gecontroleerd worden want je wilt natuurlijk niet dat er te veel of te weinig pakketten geleverd worden door de centrale inkoopafdeling; alles moet kloppen! Een kerstpakket kost namelijk veel, het gaat niet alleen om die €25,- die uitgegeven wordt aan het daadwerkelijke pakket, maar al die handelingskosten zowel administratief, managerial als facilitair zorgen denk ik dat er zo’n 40% extra kosten mee gemoeid zijn, daarmee komt een kerstpakket dan al gauw op €35, – uit.

Wat heeft het voorgaande met zelfsturing te maken? Dat zal ik uitleggen: volgens mij ligt in zelfsturing de oplossing om kerstpakketten goedkoper en beter daar te krijgen waar je ze hebben wilt: bij de medewerkers. En hoe moet dat dan? Volgens mij is het simpel, je geeft ieder team €25, – per persoon, je reikt dat totaal bedrag uit een de meewerkend voorman of de coördinator van het team (want die zijn er grappig genoeg ineens overal, nu de functie teamleider massaal wordt afgeschaft). Het team weet zelf heel goed hoeveel mensen er in het team werken dus daar hoef je geen lijst van te maken. Vervolgens bepaalt het team zelf wat ze met het geld gaan doen, meestal zal het gebruikt worden als aanvulling op een zelf betaald teamuitje/-borrel. Of iedereen mag gewoon zelf een cadeautje gaan kopen voor zichzelf of nog leuker, ieder teamlid koopt een cadeautje van €25, – voor zijn/haar collega. Klaar is Kees. Iedereen blij en hiermee kost het pakket denk ik hooguit €27,50 met de extra kosten er bij. Het zou leuk zijn als de instellingen die dit jaar geen kerstpakket hebben gegeven aan hun medewerkers volgend jaar kiezen voor dit zelfsturende kerstpakket.

Geen reacties » | Permanente link

Aug 27

20 Tesla’s en een oude camper

geplaatst om 13:05 in categorie EPA, GGZ, Innoveren, Zorg

We waren op vakantie in Noorwegen, een prachtig land, iedere bocht die we maakten leverde nieuwe hoogtepunten op. Hoe kan het dat de Noren dit zo goed geheim hebben weten te houden? Wij bleken de oudste nog rijdende camper in Europa gehuurd te hebben. Dat de camper oud was zagen we natuurlijk direct wel aan het kenteken maar ook aan het gedateerde meubilair, de vergane rubberen afsluitranden her en der, maar we merkten het vooral aan de defecte elektriciteitsvoorzieningen en de kapotte sloten van kastdeurtjes en toegangsdeur tot het woongedeelte van de camper. Toch gingen we gerust op pad, camper volgeladen met voldoende mondvoorraad. Op de snelwegen ging het goed, bij het inhalen terug schakelen naar de vierde versnelling maar verder geen problemen. In de bergen in Noorwegen bleek pas echt hoe oud onze camper was. Bergen in Noorwegen zijn namelijk echte bergen en daar kon onze camper maar met moeite tegen op komen. In de tweede versnelling lukte dat alleen, maar dan nog raakte de motor snel oververhit. Na voor de vierde keer met een stomende motor stil te hebben gestaan, besloten we om naar een garage te gaan. Na wat reparaties konden we weer verder. Om het zekere voor het onzekere te nemen hebben we een route genomen met zo min mogelijk bergen. Al deze perikelen hebben onze vakantie niet verpest maar toch is het vreemd dat als je een camper huurt, je er niet van uit kunt gaan dat je een deugdelijke camper mee krijgt. Een camper die 15 jaar geleden nieuw was, is nu niet per definitie nog goed.

Gedurende onze roadtrip door Noorwegen gingen wij wel steeds meer op het andere verkeer letten en dan vooral natuurlijk op andere campers die wel met normale snelheid de bergen opkwamen en op auto’s die super snel de berg op kwamen gereden. Al snel spotten we een Tesla, en vervolgens zagen we iedere dag wel een paar Tesla’s. In totaal hebben we 20 (!) Tesla’s gezien in 12 dagen. Een wonder als je beseft hoe duur deze auto’s zijn. Er blijkt dus geld uitgegeven te worden in Noorwegen aan innovatie of in ieder geval aan innovatieve auto’s. In Nederland betaal je voor een instapmodel €70.000, – . Geen middenklasser dus. Wel een hele mooie auto, met voldoende vermogen voor de meest steile hellingen.

Ik ben de afgelopen jaren veel bezig geweest met het invoeren van Flexible ACT teams in de GGZ. Wat mij is opgevallen, is dat het invoeren van een nieuw concept in de GGZ op veel weerstand stuit. Professionals vinden het erg moeilijk om transdisciplinair te werken met een shared caseload, outreachend en gebruikmakend van evidence based practices. De oude vertrouwde manier van werken wordt door een aantal professionals met hand en tand verdedigd, ook al is al heel lang duidelijk dat cliënten daar niet noemenswaardig door herstellen. Daarnaast worden dan ook nog allerlei eisen gesteld aan het invoeren van de nieuwe werkwijze die nooit aan de oude werkwijze zijn gesteld; wel haast kritiekloos wordt de oude manier van werken al jarenlang voortgezet. Gelukkig blijken ondertussen ook heel veel professionals en organisaties wel te kiezen voor het modelgetrouw implementeren van het Flexible ACT model, gezien het grote aantal teams. In tegenstelling tot een Tesla is deze manier van werken ook nog eens kosten efficiënter dan de oude manier van werken. Fijn dat voor cliënten met ernstige psychiatrische aandoeningen steeds vaker gekozen wordt voor innovatie. Ik hoop dat onze camperverhuurder ook zo wijs is en de oude camper uit de verhuur haalt.

1 Reactie » | Permanente link

Jul 24

De GGZ Vervoersdienst

geplaatst om 20:19 in categorie  Algemeen, GGZ, Innoveren, Vervoer

Als je ziek bent wil je het liefste thuis zijn in je eigen bed, met je eigen familie en vrienden om je heen om voor je te zorgen, maar heel soms ben je zo ziek dat je naar het ziekenhuis moet en soms ben je zo ernstig en acuut ziek dat je daar niet meer op eigen kracht kunt komen. Ik heb gelukkig nog nooit in die situatie verkeerd en ik hoop van harte dat het me ook nooit gaat gebeuren dat ik met een ambulance vervoerd moet worden naar het ziekenhuis. Dat zal voor u niet anders zijn. Het is heel erg fijn dat er ambulances zijn voor als het nodig is, maar je hoopt echt dat je er nooit gebruik van hoeft te maken.

Mijn neef heeft in zijn jeugd een aantal keer ernstige psychoses meegemaakt. Hij was en is een grote en sportieve  man, lichamelijk supergezond. Hij was aan het trainen om in de olympische roeiploeg te komen toen hij zijn eerste psychose kreeg. Ook zo’n schrikbeeld eigenlijk waarvan je hoopt dat het jou of je kinderen nooit zal overkomen. Toch gebeurde het. Hij was extreem angstig door allerlei waanbeelden en hallucinaties en moest uiteindelijk gedwongen opgenomen worden. Zijn moeder vertelde me laatst nog hoe verwarrend en beangstigend mijn neef het vond om toen met een ambulance vervoerd te worden. Hij begreep niet waarom hij in een ziekenauto moest liggen, op een brancard, vastgesnoerd, terwijl de wereld om hem heen instortte. Het klopte niet dat hij, een lichamelijk zeer gezonde jongeman vervoerd werd alsof hij zelf niet meer kon lopen, wat had dat te maken met wat er om hem heen en met hem gebeurde?

Ik heb als verpleegkundige gewerkt op acute opname-afdelingen, vanaf mijn 20ste. Vervreemdend heb ik het altijd gevonden dat mensen met psychiatrische ziektebeelden op een brancard, met een badstof dekentje over zich heen, vastgesnoerd, binnengereden werden door twee ambulancebroeders. Stel je voor: je bent al een aantal dagen of weken erg in de war, angstig, depressief. Je probeert nog te redden wat er te redden valt, maar je hoofd en je gevoel doen niet meer mee of niet voldoende. En dan word je liggend/half zittend vervoerd alsof je lichaam juist niet meer mee doet. Dat moet heel verwarrend zijn. Misschien geeft het ook wel rust, maar dat heb ik nooit gezien. Ik zag toch vaak mensen binnenkomen op de opname-afdeling die zo snel mogelijk van die brancard af wilden om je weer gewoon in de ogen te kunnen kijken, want liggend op een brancard word je vooral bekeken, van bovenaf; iedereen kijkt op je neer. Over hulpeloosheid gesproken.

In mei 2014 is de GGZ Vervoersdienst opgericht. Jamal en Sebastiaan of hun collega’s, brengen sindsdien mensen met psychiatrische problemen  van en naar instellingen, in een speciaal daarvoor ingerichte auto. In die auto zit je op een gewone stoel, met een gewone veiligheidsgordel om. Je hebt veel beenruimte, er is een tafeltje waar je je spullen kwijt kunt. Er gaat een begeleider mee (of twee als dat rustiger is), die verstand heeft van en ervaring heeft met het werken met mensen met psychiatrische problemen. Zij hebben alle tijd om ervoor te zorgen dat je rustig de auto ingaat, dat je je op je gemak voelt tijdens het vervoer en dat je op een rustige manier aankomt op de plaats van bestemming, lopend, bij voorkeur door de voordeur en niet via de ambulance-ingang. Niets bijzonders eigenlijk. Ik zal eens aan mijn neef vragen of hij een proefritje wil maken, kijken wat zijn mening is over de GGZ Vervoersdienst.

www.ggzvervoersdienst.nl

Geen reacties » | Permanente link

Wilt u deze berichten via de email?


Zoeken